Б.ОТГОНБАТ: 12 дугаар ангиа төгсөх гэж буй дүү нартаа хүргэх захиа

Энэ жил ахлах сургуулиа төгсөж амьдралынхаа хамгийн чухал шийдвэрүүдийнхээ нэгийг гаргах гэж буй дүү нартаа баяр хүргэж бяцхан захиа бичихээр шийдсэн юм. Одоогоос 28 жилийн өмнө та нартайгаа адилхан сурагчийн ширээнээс оюутны амьдралд хөл тавьж байсан үе саяхан мэт санагдана. Сургуулиа төгсөж мэргэжлээ сонгох гэж байгаа дүү нартаа тус дэм болох үүднээс мэргэжлээ сонгож ирээдүйгээ төлөвлөхдөө анхаарах хэрэгтэй болов уу гэж бодсон өөрийн зөвлөмж, туршлага, түүхээсээ хуваалцаж байна.

 

Би ахлах сургуульд байхдаа тоондоо сайн онц сурлагатангууд ирээдүйд мундаг болох байх гэж төсөөлдөг байв. Тэгээд 20 жилийн дараа ангийнхантайгаа уулзахад нөгөө тооны хариуг хамгийн түрүүнд гаргачихдаг нүдний шилтэй нөхдүүд бүгд амжилт гаргасангүй нэг компанид компьютерийн инженер хийгээд сууж байв. Харин ангийн ард үймүүлж, охидууд руу захиа шиддэг "хүнд гарууд" томоохон компани байгуулчихсан яваа харагдана. Сургуульд бидэнд заадаг зүйлс голдуу оюуны чадварыг (IQ) хөгжүүлэхэд чиглэдэг. Гэтэл чиний амжилт IQ гээс 50 хувь хамраарах бол үлдсэн 50 хувийг EQ буюу сэтгэлийн ухаан шийддэг болохыг судалгаагаар нотолжээ. Гэхдээ IQ байгаад EQ г нэмсэн ч GQ (Global Intelligence) буюу гадаадад явж галуу шувууны мах идэхгүй бол 21 дүгээр зуунд амжилт гаргахад хэцүү юм.

Өөрөөр хэлбэл 1-2 гадаад хэл сурч дэлхийн боловсролыг эзэмшихгүйгээр өнөөдрийн өрсөлдөөнт нийгэмд амжилттай явах баталгаагүй болохыг хэлж байгаа л даа.

 

Аж үйлдвэрийн 4 дүгээр хувьсгал, хиймэл оюун ухаанын хөгжлийн эрин үед та нарын ажлын байрыг роботууд булаах магадлал өндөр байна. Дэлхийн эдийн засгийн форумаас гаргасан судалгаагаар ирээдүйн ажлын байранд шаардагдаж буй 10 топ чадварыг нэрлэсэн байна.

 

1. Complex problem solving (Ээдрээтэй асуудлын шийдлийг олох чадвар)

2. Critical thinking (шүүмжлэлтэй сэтгэлгээ)

3. Creativity (Бүтээмжит чадвар)

4. People management (Хүний арга эвийг олох чадвар)

5. Coordinating with others (Бусадтай хамтрах чадвар)

6. Emotional Intelligence (EQ-сэтгэлийн ухаан)

7. Judgement and decision making (Дүгнэлт хийх ба шийдвэр гаргах чадвар)

8. Service orientation (Үйлчилгээг эрхэмлэх чадвар

9. Negotiation (Хэлэлцээр хийх чадвар)

10. Cognitive Flexibility (Оюун санааны уян хатан байдал)

Эдгээр 10 чадваруудын 7 нь хувь хүний өөрийгөө удирдах болон багаар ажиллах, бусдад нөлөөлөх чадварууд байгаа нь ирээдүйд дипломтонгууд биш өөрийгөө болон бусдыг удирдаж чадах хүмүүс амжилттай байх нь судалгаагаар харагдаж байгаа юм.

 

Хэдий чадвартай, ухаантай, өндөр боловсролтой ч ёс зүй, үнэт зүйлс, чин сэтгэлгүй бол аливаа нийгэм хөгжин дэвшдэггүй. Ядуурал, агаарын бохирдол, цаг уурын өөрчлөлт, эрүүл мэнд, хүний эрх, шударга ёс зэрэг ээдрээтэй асуудлуудын (complex problems) шийдлийг олохын төлөө зүтгэж чадсан хүмүүс амжилттай байх болно.

 

Та бүхний амжилт хэдэн төгрөгний цалинтай байгаагаар бус хэдэн хүний амьдралыг эергээр өөрчилснөөр хэмжигдэнэ. Тиймээс хамгийн эрэлттэй мэргэжлийг бус хамгийн дуртайгаа, дэлхийг өөрчилж болох мэргэжлийг сонгоорой! Өөрөө өөрийнхөө хувь заяны эзэн байж зоригтой, зөв шийдвэр

гаргах цаг ирлээ.

 

Би хэдийгээр чинээлэг бус айлын хүүхэд боловч АНУ-д сурах миний мөрөөдөл байв. Америкт анх 25 доллартай бууж мөрөөдлөө биелүүлсэн ч дэлхийн шилдэг сургууль болох Харвардад суралцах мөрөөдлөө 10 жилийн дараа 2016 онд биелүүлсэн юм.

“Тагтан дээр” номоо бичиж 20,000 хүүхдэд лекц уншиж ирээдүйн эзэддээ эзэмшсэн мэдлэг туршлагаа хуваалцахыг хичээн ажиллаж байна. Яагаад Монгол хүн, жирийн айлын хүүхэд Харвардад сурж болохгүй гэж өөрөөсөө асуусан, зүтгэсэн.

Хүнд мөрөөдөл, зорилго, түүндээ хүрэх тууштай байх сэтгэлийн хат байвал бүх зүйлс боломжтой байдаг. Тиймээс дүү нараа, илүү том зорилгын төлөө шантралгүй зүтгээрэй!

Глобал Удирдагч их сургуулийн үүсгэн байгуулагч ректорын хувьд 2+2 хөтөлбөрөөрөө дамжуулан 10,000 залуучуудаа мэдлэгт суурилсан салбаруудаар гадаадад тэтгэлэгтэй сургахаар төлөвлөж байна. Гагцхүү та бүхний мөрөөдөл, зорилго, хүсэл тэмүүлэл бүгдийг шийдэх болно.

 

Анагаах, эдийн засаг, шинжлэх ухаан технологи, аль ч салбарт ч ажилласан Монголынхоо сайн сайхны төлөө зүтгэж чадвал та нар эцэг эх, багш нар, эх орныхоо өмнө үүргээ гүйцэтгэж байгаа хэрэг юм.

Бидэнд Монголын Билл Гэйтс, Марк Зукебэрг, Воррэн Бафетийг төрүүлэх, Монголынхоо брэндүүдээр дэлхийд гайхуулах цаг удахгүй гэдэгт би итгэдэг.

"Боловсролыг үнэтэй байна гэсэн үү? Тэгвэл чанаргүй боловсролыг эзэмшээд үз" гэсэн Харвардын нэгэн ерөнхийлөгчийн хэлсэн үгийг санаж яваарай! Хамгийн хямд биш харин хамгийн үнэ цэнэтэй боловсролын төлөө зүтгээрэй!

Та бүхэндээ амжилт хүсэж эх орондоо болон энэ дэлхийд эерэг өөрчлөлтийг авчраарай гэж хүсье! Make a positive difference!

Монголынхоо ирээдүйг бүтээх та бүхнийг хүндэтгэсэн:

 

Доктор Бархүүгийн Отгонбат

Глобал Удирдагч Их Сургуулийн Үүсгэн Байгуулагч, Ректор

Харвардын Их Сургуулийн Төгсөгч (MPA, Harvard University)

Пэнньсилваны Их Сургуулийн Боловролын Ухааны Доктор (Ed.D, University of Pennsylvania)

Жич: Энэхүү захиаг хүлээн аваад хариу захиа бичсэн сурагчдаас сонгон шалгаруулж “Америкт суралцах боломж”, “Тагтан дээр: Монгол Мөрөөдөл” номнуудаа бэлэглэхээр шийдэж байна. Мөн Глобал Удирдагч их сургуульд суралцах 2 сая төгрөгний тэтгэлгийн эрхийг хожих боломжтой. Тиймээс ахлах ангийн сурагчид та бүхэн дараахь асуултуудын хүрээнд хариу захиагаа бичээрэй. Хариултанд урт богино, зөв буруу гэж байхгүй учраас чин сэтгэлээсээ бичээрэй. Чиний бичсэн захианы нууцлалыг хадгалах болно.

Чиний хувьд “Монгол мөрөөдөл” гэж юу вэ?

• Ирээдүйн Монгол Улсыг чи ямар байгаасай гэж хүсдэг вэ?

• Чи Монголдоо ямар өөрчлөлт хийж чадна гэж боддог вэ?

• Хэрвээ чи Монголын Ерөнхий сайд / Ерөнхийлөгч болбол хамгийн түрүүнд юу өөрчлөх вэ?

Чиний хувьд Монголын боловсролын тогтолцоонд ямар өөрчлөлт хиймээр санагддаг вэ?

• Чи Монголдоо амьдрахад юу хамгийн сайхан, юу хамгийн хэцүү санагддаг вэ?

Чи гадаадад суралцахыг хүсдэг үү? Яагаад?

• Гадаадад суралцахад ямар зөвлөгөө хэрэгтэй байна вэ?

• Гадаадад тэтгэлэгтэй суралцахыг хүсдэг үү?

• Чи гадаадад сурчихаад Монголдоо юу авчирмаар байна вэ?

Ямар мэргэжил чиний сонирхлыг хамгийн их татдаг вэ? Яагаад?

• Чи том болоод ямар асуудлыг шийдэх хүн болмоор байна вэ?

• Чиний бодлоор ирээдүйд Монголд хамгийн хэрэгтэй мэргэжил юу вэ?

. Чи хиймэл оюуны тухай ямар бодолтой явдаг вэ? Ирээдүйд технологи энэ дэлхийг хэрхэн өөрчлөх бол?

ХАРИУ ЗАХИАГ 2026 оны 5 дугаар сарын 31 ний өдрөөс өмнө явуулна уу.

Шуудангаар бол:

Глобал Удирдагч Их Сургууль

Сүхбаатар дүүрэг, 11 хороо, Ногоон нуурын 51, Улаанбаатар хот, 210620

Утас: 99011662

Цахим шуудангаар бол:

otgonbat@glu.edu.mn

Фэйсбүүкээр бол:

Бархүүгийн Отгонбат

Otgonbat Barkhuu