12-р ангид цагаа хэрхэн зөв хуваарилах вэ?
12-р ангид цагаа хэрхэн зөв хуваарилах вэ?
24 цаг хүн бүрт ижил — ялгаа нь хэрхэн ашиглахад
Өглөө сэрээд "Өнөөдөр бүх зүйлээ хийнэ" гэж бодно. Орой болоход — юу ч хийгээгүй, цаг хаашаа алга болсныг мэдэхгүй, дараагийн өдөр дахин ижил зүйл давтагдана.
Танил сонсогдож байна уу?
12-р анги бол амьдралын хамгийн завгүй жилүүдийн нэг. Сургуулийн хичээл байна. ЭЕШ-д бэлдэх байна. Тэтгэлгийн өргөдөл байна. Хэлний шалгалт байна. Эссэ бичих байна. Ярилцлагад бэлдэх байна. Гэр бүл, найзуудтай цаг өнгөрөөх байна. Амрах, унтах ч хэрэгтэй.
24 цаг хүрэлцэхгүй юм шиг санагдана. Гэхдээ зарим хүн яаж бүгдийг амждаг вэ? Нууц нь — цагийн менежмент.
ЯАГААД ЦАГИЙН МЕНЕЖМЕНТ ЧУХАЛ ВЭ?
"Би завгүй" гэж хэлэх нь хялбар. Гэхдээ завгүй байх нь үр дүнтэй байхтай адилгүй.
Зарим хүн өдөржин завгүй байгаад — юу ч хийж амжаагүй. Өөр хүн 4-5 цаг ажиллаад — бүх зүйлээ дуусгасан. Ялгаа юу вэ? Цагаа хэрхэн ашигласнаас хамаарна.
12-р ангид цагийн менежмент онцгой чухал. Учир нь алдаа гаргах зай бага. Нэг deadline алдвал — тэтгэлгийн боломжоо алдаж болно. ЭЕШ-д муу бэлдвэл — хүссэн сургуульдаа орохгүй байж болно. Бүх зүйл нэг дор ирдэг учраас — зөв хуваарилахгүй бол бүгд нурна.
Сайн мэдээ гэвэл — цагийн менежмент сурч болдог чадвар. Хэн ч төрөхдөө цагаа зөв хуваарилж чаддаггүй. Гэхдээ дадлагаар сайжирдаг.
ЭХЛЭЭД: ЦАГАА ХААНА ЗАРЦУУЛЖ БАЙГААГАА МЭДЭЖ АВ
Цагаа зөв хуваарилахын өмнө — одоо хаана зарцуулж байгаагаа мэдэх хэрэгтэй.
Нэг долоо хоног туршид бүх зүйлээ бичиж тэмдэглэ. Хэдэн цаг унтсан? Хэдэн цаг хичээлд суусан? Хэдэн цаг гэрийн даалгавар хийсэн? Хэдэн цаг утсаа үзсэн? Хэдэн цаг найзуудтайгаа өнгөрөөсөн?
Ихэнх хүн энэ дасгалыг хийгээд гайхдаг. "Би өдөрт 4 цаг утсаа үзсэн гэнэ үү?" "Би 2 цаг юу ч хийхгүй зүгээр суусан гэнэ үү?"
Асуудлыг мэдэхгүй бол засаж чадахгүй. Тиймээс эхлээд бодит байдлыг хар.
ЦАГИЙН ХУЛГАЙЧИД
Цаг хаашаа алга болдог вэ? Хэд хэдэн түгээмэл "цагийн хулгайч" бий.
Гар утас
Хамгийн том хулгайч. Instagram, TikTok, YouTube, мессеж — эдгээр нь цаг залгидаг хар нүх. "Зүгээр 5 минут харъя" гэж бодоод — 2 цагийн дараа ухаан орно.
Гар утас зорилготойгоор хэрэглэвэл — хэрэгтэй зүйл. Зорилгогүй хэрэглэвэл — цагийн хулгайч.
Шийдвэр гаргаж чадахгүй байх
"Юу хийх вэ?" гэж бодоод суух. Эхлэхээс өмнө 30 минут юу хийхээ бодож байх. Энэ бол дэмий зарцуулсан цаг.
Хэрэв юу хийхээ урьдчилж төлөвлөсөн бол — суугаад шууд эхэлнэ. Бодох цаг хэмнэнэ.
Төгс байхыг хүсэх
Нэг зүйлийг хэт төгс хийхийг оролдоод, бусад зүйлд цаг үлдэхгүй байх. Эссэгээ 20 удаа засаад, бусад өргөдлүүдээ хийж амжихгүй байх.
80/20 дүрэм гэж бий — 80% үр дүнг 20% хүчин чармайлтаар авч болно. Үлдсэн 20% үр дүнг авахад 80% хүчин чармайлт хэрэгтэй. Заримдаа "хангалттай сайн" нь "төгс"-өөс дээр.
Үгүй гэж хэлж чадахгүй байх
Найзууд кино үзэхийг урьж байна. Хамт ангийнхан төсөл хийхэд туслахыг гуйж байна. Гэр бүл хаа нэгтээ явахыг хүсэж байна. Бүгдэд "тийм" гэж хэлвэл — өөртөө цаг үлдэхгүй.
Заримдаа "үгүй" гэж хэлэх хэрэгтэй. Энэ хүмүүсийг гомдоох биш — өөрийн цагийг хүндэлж байгаа хэрэг.
Multitasking буюу олон зүйлийг зэрэг хийх
"Би хичээлээ хийж байхдаа хөгжим сонсож, мессеж бичдэг" — энэ нь үр дүнтэй биш. Судалгаагаар multitasking нь бүтээмжийг 40% хүртэл бууруулдаг.
Нэг зүйлд бүрэн анхаарлаа төвлөрүүлж, дуусгаад, дараагийнх руу шилжих нь илүү хурдан.
ЦАГИЙН МЕНЕЖМЕНТИЙН АРГУУД
Олон арга бий. Бүгд бүх хүнд тохирохгүй — өөртөө тохирохыг олоорой.
Pomodoro техник
Энгийн бөгөөд үр дүнтэй арга. 25 минут ажиллах, 5 минут амрах. Үүнийг 4 удаа давтаад, 15-30 минут урт завсарлага авах.
Яагаад үр дүнтэй вэ? 25 минут богино хугацаа — эхлэхэд хялбар. "Би зүгээр 25 минут хийнэ" гэж бодоход айдас багасна. Мөн тогтмол завсарлага нь тархийг сэргээдэг.
Утсан дээр Pomodoro апп олон бий — Forest, Focus To-Do, Pomodoro Timer зэрэг.
Time blocking буюу цаг хуваах
Өдрийн хуваарийг урьдчилж гаргах. Жишээ нь: 16:00-18:00 — ЭЕШ-ийн математик. 18:00-19:00 — оройн хоол, амралт. 19:00-20:30 — тэтгэлгийн эссэ. 20:30-21:30 — англи хэлний дасгал.
Хэзээ юу хийхээ урьдчилж мэдэж байвал — шийдвэр гаргахад цаг алдахгүй. Суугаад шууд ажилдаа орно.
Eat the frog буюу хамгийн хэцүүг эхэлж хий
Өглөө хамгийн хэцүү, хамгийн хүсэхгүй байгаа ажлаа эхэлж хий. Яагаад? Өглөө таны хүч, сэтгэлийн тэнхээ хамгийн өндөр байдаг. Хэцүү ажлыг дуусгасны дараа өдрийн үлдсэн хэсэг хөнгөн болно.
Хэрэв хамгийн хэцүү ажлаа оройд үлдээвэл — бүх өдрийн турш түүнийг бодож, стресс мэдэрч, эцэст нь ядарсан үедээ хийхийг оролдоно.
2 минутын дүрэм
Хэрэв ямар нэг ажил 2 минутаас бага хугацаа шаардвал — одоо шууд хий. Жижиг ажлуудыг хойшлуулаад хуримтлуулах нь — том ачаалал болдог.
И-мэйлд хариулах, эд зүйлээ эмхлэх, товч мессеж бичих — эдгээрийг шууд хийгээд гарга.
Eisenhower матриц
Бүх ажлыг дөрөв хуваа.
Яаралтай бөгөөд чухал — одоо хий. Маргааш deadline-тай эссэ, өнөөдрийн шалгалтад бэлдэх.
Чухал гэхдээ яаралтай биш — төлөвлө. Дараа сарын тэтгэлгийн өргөдөл, хэлний шалгалтад бэлдэх.
Яаралтай гэхдээ чухал биш — шилжүүл эсвэл хурдан хий. Найзын хүсэлт, гэнэтийн уулзалт.
Яаралтай ч биш, чухал ч биш — бүү хий. Социал медиа гүйлгэх, дэмий видео үзэх.
12-Р АНГИЙН ДОЛОО ХОНОГИЙН ЖИШЭЭ ХУВААРЬ
Хэрхэн бодитой хуваарь гаргах вэ? Нэг жишээ харуулъя.
Даваа - Баасан (Сургуулийн өдрүүд)
06:30 — Босох, өглөөний бэлтгэл
07:30-14:00 — Сургууль
14:30-15:30 — Амралт, хөнгөн хоол, бага зэрэг утас үзэх
15:30-17:30 — ЭЕШ-д бэлдэх (2 цаг)
17:30-18:30 — Спорт эсвэл алхах (биеийн тамир чухал!)
18:30-19:30 — Оройн хоол, гэр бүлтэй цаг
19:30-21:00 — Тэтгэлгийн ажил эсвэл хэлний хичээл (1.5 цаг)
21:00-22:00 — Чөлөөт цаг, ном унших, хөгжим
22:00-22:30 — Унтахад бэлдэх
22:30 — Унтах
Бямба
08:00 — Босох
09:00-12:00 — ЭЕШ-д бэлдэх (3 цаг)
12:00-13:00 — Өдрийн хоол
13:00-16:00 — Тэтгэлгийн эссэ, өргөдлийн ажил (3 цаг)
16:00-19:00 — Чөлөөт цаг, найзуудтай уулзах, хобби
19:00-21:00 — Хэлний хичээл (2 цаг)
21:00 — Чөлөөт цаг
22:30 — Унтах
Ням
Илүү уян хатан. Амралтад илүү их цаг. Гэхдээ хамгийн багадаа 2-3 цаг сурах.
ХУВААРЬ ГАРГАХ ЗӨВЛӨМЖҮҮД
Зүгээр хуваарь гаргах нь хангалтгүй. Зөв хуваарь гаргах хэрэгтэй.
Бодитой бай
"Өглөө 5 цагт босоод 6 цаг хичээл хийнэ" гэсэн хуваарь — хэрэгжихгүй. Чиний бодит амьдралд тохирсон хуваарь хэрэгтэй. Хэрэв чи шөнө шувуу бол — өглөө эрт босох хуваарь ажиллахгүй.
Буфер цаг үлдээ
Бүх зүйл төлөвлөсөн ёсоор явахгүй. Хичээл урт болж болно. Гэнэтийн ажил гарч болно. Тиймээс хуваарьт хоосон цаг үлдээ. Хэрэв бүх минутыг дүүргэвэл — нэг зүйл саатахад бүх зүйл нурна.
Амралтыг төлөвлө
Амралт бол сул дорой байдал биш — хэрэгцээ. Тархи тасралтгүй ажиллаж чадахгүй. Амралт, хобби, найзуудтай уулзах — эдгээрийг хуваарьт оруул. Зугаацах цагийг төлөвлөхгүй бол — бүх цагаа зугаацахад зарцуулна.
Унтах цагийг бүү хас
12-р ангийн сурагчид "Би 4 цаг унтаад хичээлээ хийнэ" гэж бахархдаг. Энэ бол алдаа. Унтах нь бүтээмжид шууд нөлөөлдөг. 7-8 цаг унтсан хүн 4 цаг унтсан хүнээс 2 дахин үр дүнтэй суралцдаг. Бага унтаад их цаг зарцуулахаас — сайн унтаад бага цагт илүү ихийг хийх нь дээр.
Долоо хоног бүр үнэл
Ням гараг орой — өнгөрсөн долоо хоногоо дүгнэ. Юу сайн болсон бэ? Юу муу болсон бэ? Хаана цаг алдсан бэ? Ирэх долоо хоногт юуг өөрчлөх вэ?
БҮТЭЭМЖИЙГ НЭМЭГДҮҮЛЭХ АРГУУД
Цаг хуваарилахаас гадна — тэр цагийг хэрхэн үр дүнтэй ашиглах вэ?
Сурах орчноо бэлд
Тохитой ширээ, сайн гэрэл, чимээгүй орчин. Утсаа өөр өрөөнд үлдээ эсвэл "Бүү саад бол" горимд тавь. Орчин бэлэн байвал — суугаад шууд ажиллаж эхэлнэ.
Нэг зүйлд анхаарлаа төвлөрүүл
Олон tab нээхгүй. Олон ном нээхгүй. Нэг ажил — дуустал. Дараа нь дараагийнх.
Эрчим, хандлагаа хянах
Хэзээ хамгийн сайн ажилладагаа мэдэж ав. Зарим хүн өглөө сайн, зарим хүн орой сайн. Хамгийн хэцүү ажлуудыг өөрийн "пик" цагт хий.
Биеийн тамир хий
Спорт, алхалт, дасгал — эдгээр нь тархийг сэргээдэг. 30 минут алхсны дараа 2 цаг хичээл хийх нь — 2 цаг тасралтгүй суухаас илүү үр дүнтэй.
Ус уух, зөв хооллох
Ус дутагдвал — тархи удаашрана. Хүнд хоол идвэл — нойрмоглоно. Хөнгөн, эрүүл хоол, их ус — энгийн гэхдээ үр дүнтэй.
ХЭЗЭЭ УЯН ХАТАН БАЙХ ВЭ?
Хуваарь чухал, гэхдээ хэт хатуу байх нь ч буруу.
Заримдаа төлөвлөгөө өөрчлөгдөнө. Гэнэтийн боломж гарч болно. Гэр бүлд ямар нэг зүйл тохиолдож болно. Найзад тусламж хэрэгтэй байж болно.
Хуваарьт боол болохгүй. Хуваарь бол зорилгодоо хүрэх хэрэгсэл — зорилго өөрөө биш.
Хэрэв нэг өдөр хуваарь эвдэрвэл — дэлхий төгсөхгүй. Маргааш дахин эхэл.
PROCRASTINATION БУЮУ ХОЙШЛУУЛАХ ЗУРШИЛТАЙ ТЭМЦЭХ
Бид бүгд хойшлуулдаг. "Маргааш хийнэ." "Дараа хийнэ." "Одоо сэтгэл хүрэхгүй байна."
Хойшлуулах нь залхуу байдал биш — энэ бол сэтгэл зүйн асуудал. Хүнд эсвэл таагүй мэдрэмж төрүүлдэг ажлаас зугтаж байгаа хэрэг.
Яаж тэмцэх вэ?
Эхлэхэд л анхаарал хандуул
"Би энэ бүх эссэг бичнэ" гэж бодвол — айдас төрнө. "Би зүгээр 5 минут бичнэ" гэж бодвол — эхлэхэд хялбар. Ихэнхдээ эхэлсний дараа үргэлжлүүлэхэд хялбар болдог.
Ажлыг жижиг хэсгүүдэд хуваа
"Тэтгэлгийн өргөдөл бэлдэх" — том, айдас төрүүлэм. "Өнөөдөр CV-ийн боловсролын хэсгийг бичих" — жижиг, хийж болохоор.
Өөрийгөө шагна
Ажлаа дуусгасны дараа өөртөө бага зэрэг шагнал өг. Дуртай зүйлээ үзэх, амттан идэх, найзтайгаа ярих. Тархи шагналыг санаж, дараагийн удаа ажиллахад хялбар болно.
Accountability partner ол
Найз эсвэл гэр бүлийн хүн чамайг хянах. "Би өнөөдөр энэ ажлыг дуусгана" гэж тэдэнд хэл. Дуусгасан эсэхийг тэд асууна. Энэ дарамт тус болдог.
Яагаад хойшлуулж байгаагаа ойлго
Яагаад энэ ажлыг хийхийг хүсэхгүй байна вэ? Хэт хэцүү юу? Юу хийхээ мэдэхгүй юу? Уйдаамтай юу? Шалтгааныг олвол — шийдэл олоход хялбар.
СТРЕСС МЕНЕЖМЕНТ
12-р анги стресстэй. Энэ хэвийн. Гэхдээ стрессийг удирдах чадвартай байх хэрэгтэй.
Стрессийн шинж тэмдгийг таньж мэд
Унтаж чадахгүй байх. Толгой өвдөх. Уурлах, сэтгэл түгшиж байх. Хоол идэх дургүй болох эсвэл хэт их идэх. Эдгээр нь стрессийн шинж тэмдэг.
Амьсгалын дасгал
Стресс мэдрэмж төрөхөд — гүнзгий амьсгаа ав. 4 секунд амьсгаа авах, 4 секунд барих, 4 секунд гаргах. Энгийн гэхдээ үр дүнтэй.
Физик хөдөлгөөн
Спорт, алхалт, бүжиг — биеийн хөдөлгөөн нь стрессийг багасгадаг. Өдөрт хамгийн багадаа 30 минут.
Хүмүүстэй ярих
Стрессээ дотроо хадгалах нь муу. Найз, гэр бүл, багшид хэл. Заримдаа зүгээр л ярих нь тус болдог.
Мэргэжлийн тусламж
Хэрэв стресс хэт их бол — мэргэжлийн тусламж авахаас бүү ич. Сэтгэл зүйч, зөвлөх — тэд туслахын тулд байдаг.
ТЕХНОЛОГИЙГ ЗӨВӨӨР АШИГЛАХ
Технологи нь цагийн хулгайч ч байж болно, цагийн хэмнэгч ч байж болно. Хэрхэн ашиглахаас хамаарна.
Хэрэгтэй аппликейшнүүд
Google Calendar эсвэл Apple Calendar — хуваарь, deadline хянах. Notion эсвэл Todoist — ажлын жагсаалт. Forest эсвэл Focus To-Do — анхаарлаа төвлөрүүлэх. Quizlet — хичээлийн карт. Anki — цээжлэх.
Социал медиаг хязгаарлах
Утсан дээрээ Screen Time эсвэл Digital Wellbeing ашиглаж, социал медиад зарцуулах цагийг хязгаарла. Instagram-д өдөрт 30 минут гэх мэт хязгаар тавь.
Notification унтраа
Мессеж, социал медиагийн notification нь анхаарлыг тасалдуулдаг. Хичээл хийж байх үед — бүх notification унтраа.
ЭШ-ИЙН БЭЛТГЭЛ + ТЭТГЭЛГИЙН ӨРГӨДЛИЙГ ХЭРХЭН ХОСЛУУЛАХ ВЭ?
Энэ бол хамгийн хэцүү хэсэг. Хоёулаа чухал, хоёулаа цаг шаарддаг.
Тэнцвэрийг ол
ЭЕШ чухал — Монголын их сургуульд орох бол. Тэтгэлэг чухал — гадаадад явах бол. Хоёуланд орох бол — хоёуланд бэлд.
Гэхдээ хоёуланг адил түвшинд хийх боломжгүй. Аль нь илүү чухал вэ? Түүндээ илүү цаг зориул.
Ижил төстэй хэсгүүдийг хамт хий
ЭЕШ-ийн англи хэл = IELTS бэлтгэл. ЭЕШ-ийн математик = SAT математик. Нэг хичээл хоёр зорилгод тус болж болно.
Улирлаар хуваа
Жишээ нь: 9-12 сар — тэтгэлгийн өргөдөлд илүү анхаарах (deadline ихтэй үе). 1-5 сар — ЭЕШ-д илүү анхаарах. Мэдээж хоёуланг тасралтгүй хийх, гэхдээ ачааллыг шилжүүлж болно.
ЭЦЭСТ НЬ
Цагийн менежмент бол чадвар — суралцаж, сайжруулж болно.
12-р анги хэцүү байна. Гэхдээ зөв хуваарилбал — бүгдийг амжуулж болно. ЭЕШ-д сайн бэлдэж болно. Тэтгэлэгт өргөдөл гаргаж болно. Найзуудтайгаа цаг өнгөрүүлж болно. Амарч болно.
Гол нь эхлэх. Өнөөдрөөс эхэл. Маргаашийн хуваарийг өнөө орой гарга. Нэг долоо хоног туршаад үз. Юу ажилладаг, юу ажиллахгүйг олж мэд. Тохируул. Давт.
Нэг жилийн дараа чи эргээд харахад — "Би яаж бүгдийг амжуулсан юм бол?" гэж бахархана. Хариулт нь энгийн — чи цагаа зөв хуваарилсан учраас.
"Цаг бол мөнгө биш — цаг бол амьдрал. Үүнийгээ зөв зарцуул."
