Тэтгэлэгийн өргөдлийн цаг хуваарь хэрхэн төлөвлөх вэ?
ТЭТГЭЛЭГИЙН ӨРГӨДЛИЙН ЦАГ ХУВААРЬ ХЭРХЭН ТӨЛӨВЛӨХ ВЭ?
Сүүлийн өдөр яарах хэрэггүй — төлөвлөсөн хүн ялдаг
"Deadline маргааш!"
Энэ үгийг хэлээд шөнөжин сууж, эссэгээ яаравчлан бичиж, баримт бичгээ хайж, стресстэй байсан туршлага чамд байна уу? Магадгүй байгаа байх. Бид бүгд ийм алдаа гаргасан.
Гэхдээ тэтгэлэг, их сургуулийн өргөдөл бол сургуулийн гэрийн даалгавар биш. Энд алдаа гаргах нь илүү үнэтэй. Нэг deadline алдвал — бүтэн жилийн боломжоо алдаж болно. Яаравчлан бичсэн эссэ — муу эссэ. Дутуу баримт бичиг — татгалзсан өргөдөл.
Тиймээс төлөвлөгөө хэрэгтэй. Энэ нийтлэлд бид яаж цаг хуваарилах, яаж бүх зүйлийг цагт нь хийх талаар ярилцана.
ЯАГААД ТӨЛӨВЛӨГӨӨ ХЭРЭГТЭЙ ВЭ?
"Би бүх зүйлийг толгойдоо санаж байна" гэж бодож байна уу? Магадгүй. Гэхдээ 12-р ангид чи маш олон зүйл хийх болно.
Сургуулийн хичээл байна. ЭЕШ-д бэлдэх байна. Тэтгэлгийн өргөдөл байна — магадгүй 5-10 өөр тэтгэлэгт. Их сургуулийн өргөдөл байна. Хэлний шалгалт байна. Зөвлөмжийн захидал цуглуулах байна. Эссэ бичих байна — магадгүй 10-15 өөр эссэ. Ярилцлага байна. Виз байна.
Эдгээр бүх зүйл өөр өөр хугацаатай. Зарим нь 9 сард, зарим нь 12 сард, зарим нь 3 сард. Хэрэв толгойдоо санахыг оролдвол — ямар нэг зүйл мартагдана. Заавал.
Төлөвлөгөө нь чамайг аварна. Бүх зүйлийг нэг газар харж, юу хэзээ хийхээ мэдэж, сандрахгүй байх боломж олгоно.
ЭХЛЭЭД: БҮХ DEADLINE-АА ЦУГЛУУЛ
Төлөвлөгөө хийхийн өмнө мэдээлэл хэрэгтэй. Чи ямар тэтгэлэг, ямар сургуульд өргөдөл гаргах вэ? Тэдгээрийн deadline хэзээ вэ?
Цаас эсвэл Excel ав. Дараах зүйлсийг бич.
Тэтгэлэг, сургуулийн нэр. MEXT, GKS, CSC, Chevening, эсвэл тодорхой их сургуулиуд — бүгдийг жагсаа.
Өргөдлийн эцсийн хугацаа (deadline). Яг огноог бич. "3 сарын орчим" биш — "3 сарын 15" гэх мэт.
Шаардлагатай материалууд. Эссэ хэдэн ширхэг? Зөвлөмжийн захидал хэдэн ширхэг? CV? Дүнгийн хуудас? Хэлний шалгалтын оноо? Бүгдийг жагсаа.
Нэмэлт хугацаанууд. Зарим тэтгэлэгт ярилцлага байдаг — хэзээ? Зарим нь урьдчилсан шалгаруулалттай — хэзээ?
Энэ мэдээллийг хаанаас авах вэ? Тухайн тэтгэлэг, сургуулийн албан ёсны вэбсайтаас. Бусад сайтад найдахгүй — зөвхөн албан ёсны эх сурвалжаас.
12-Р АНГИЙН ЖИЛИЙН ЕРӨНХИЙ ХУВААРЬ
Тэтгэлэг бүр өөр хугацаатай, гэхдээ ерөнхий дүр зураг ийм харагдана.
4-6 сар (Өмнөх жилийн хавар, зун)
Энэ үед их зүйл "хийх" шаардлагагүй, гэхдээ "бэлдэх" цаг. Ямар тэтгэлэг, сургуульд өргөдөл гаргахаа судал. Шаардлагуудыг унш. Хэлний шалгалтад бүртгүүл — IELTS, TOEFL, TOPIK, JLPT зэрэг. Эдгээр шалгалтын бүртгэл эрт дүүрдэг.
Зөвлөмжийн захидал бичих багш нартайгаа ярь. "Намайг захидал бичнэ үү гэж гуйж болох уу?" гэж асуу. Одоохондоо зөвшөөрөл авах л хэрэгтэй — жинхэнэ захидал дараа хэрэгтэй.
CV-гээ бэлдэж эхэл. Юу хийснээ санаж, бичиж эхэл.
7-8 сар (Зун)
Зуны амралт бол алтан цаг. Сургууль байхгүй үед бүх зүйлд анхаарах боломжтой.
Хэлний шалгалтаа өг. Хэрэв оноо хүрэлцэхгүй бол — дахин өгөх цаг байна.
Эссэнүүдээ бичиж эхэл. Бүх эссэгээ дуусгах шаардлагагүй, гэхдээ эхлэх хэрэгтэй. Ноорог бич, сайжруул, санал ав.
Профессоруудтай холбогд. Хэрэв MEXT, CSC-д өргөдөл гаргах бол — Японы, Хятадын их сургуулийн профессоруудтай и-мэйлээр холбогдож, хүлээн авах захидал авах үйл явцыг эхлүүл.
Баримт бичгүүдээ цуглуулж эхэл. Дүнгийн хуудас, дипломын хуулбар, гадаад паспорт зэргийг бэлд.
9-10 сар (Намар)
Олон тэтгэлгийн өргөдөл энэ үед нээгддэг.
GKS бакалаврын өргөдөл ихэвчлэн 9 сард нээгддэг. MEXT-ийн зарим хөтөлбөр 10 сард нээгддэг. АНУ-ын их сургуулиудын Early Decision 11 сарын 1-д хаагддаг.
Эссэнүүдээ дуусга. Зөвлөмжийн захидлуудаа цуглуул. Өргөдлүүдээ илгээж эхэл.
11-12 сар (Өвөл)
Энэ бол хамгийн завгүй үе. Олон deadline энэ үед таардаг.
Их Британийн UCAS өргөдөл 1 сарын 15-д хаагддаг. АНУ-ын Regular Decision ихэвчлэн 1 сарын 1-д хаагддаг. CSC өргөдөл 12 сараас нээгддэг.
Бүх зүйлээ давхар шалга. Илгээхийн өмнө бүх баримт бичиг бүрэн байгаа эсэхийг нягтал.
1-3 сар (Хавар)
Зарим тэтгэлэгийн өргөдөл үргэлжилсээр байна. GKS магистр/докторын өргөдөл 2-3 сард. CSC өргөдөл 4 сар хүртэл үргэлжилнэ.
Ярилцлага энэ үед болдог. MEXT, GKS-ийн ярилцлага ихэвчлэн хаврын эхээр.
Хариу хүлээх үе. Зарим тэтгэлэг, сургуулиас хариу ирж эхэлнэ.
4-6 сар (Хаврын төгсгөл, зун)
Хариу ирнэ. Хүлээн авсан бол — баяр хүргэе! Виз, нислэг, байр зэргийг бэлдэх цаг.
Хэрэв татгалзсан бол — санаа зовохгүй. Дараагийн жилийн төлөвлөгөө гарга, эсвэл өөр боломжуудыг хай.
ДОЛОО ХОНОГИЙН ХУВААРЬ
Жилийн төлөвлөгөөтэй болсон. Одоо долоо хоног бүр юу хийхээ төлөвлөх хэрэгтэй.
12-р ангийн сурагч маш завгүй. Сургуулийн хичээл, ЭЕШ-ийн бэлтгэл, тэтгэлгийн өргөдөл — бүгд нэг дор. Тиймээс цагаа зөв хуваах чухал.
Долоо хоног бүрийн эхэнд 30 минут зарцуулж, тэр долоо хоногт юу хийхээ төлөвлө.
Ямар deadline ойртож байна вэ? Юуг яаралтай хийх вэ? Ямар том ажлыг жижиг хэсгүүдэд хуваах вэ?
Жишээ нь: "Эссэ бичих" гэдэг том ажил. Үүнийг задал. Даваа — сэдвээ сонгох. Мягмар — ноорог бичих. Лхагва — засварлах. Пүрэв — бусдаар уншуулах. Баасан — эцсийн хувилбар.
Өдөр бүр 1-2 цаг тэтгэлэгийн ажилд зориул. Энэ нь их мэт санагдаж болно, гэхдээ бага багаар хийх нь сүүлийн өдөр 10 цаг суухаас дээр.
ЮУГ ЭХЭЛЖ ХИЙХ ВЭ?
Бүх зүйлийг нэг дор хийж болохгүй. Эрэмбэлэх хэрэгтэй.
Эхлээд урт хугацаа шаарддаг зүйлсийг хий
Зөвлөмжийн захидал — багш нарт цаг хэрэгтэй. 3-4 долоо хоногийн өмнө гуй.
Хэлний шалгалт — бүртгэл эрт хаагддаг, шалгалтын огноо хязгаарлагдмал. 2-3 сарын өмнө бүртгүүл.
Профессорын хариу — и-мэйлд хариу ирэхэд долоо хоног, сар хүртэл болдог. Эрт илгээ.
Дараа нь чухал, гэхдээ богино хугацаатай зүйлсийг хий
Эссэ — хэдэн өдөрт бичиж болно, гэхдээ сайн эссэ бичихэд засвар, санал авах цаг хэрэгтэй.
CV — 1-2 өдөрт бэлдэж болно.
Өргөдлийн маягт бөглөх — хэдэн цагт дуусна, гэхдээ алдаа гаргахгүйн тулд анхааралтай хийх хэрэгтэй.
Хамгийн сүүлд богино, хялбар зүйлсийг хий
Баримт бичгийн хуулбар хийх, нотариатаар баталгаажуулах — хэдэн цаг.
Өргөдлийн маягт илгээх — хэдэн минут.
НӨӨЦ ЦАГ ҮРГЭЛЖ ҮЛДЭЭ
Энэ бол хамгийн чухал зөвлөгөө. Deadline-аас 2-3 өдрийн өмнө бүх зүйлээ дуусга.
Яагаад?
Ямар нэг зүйл буруу болж болно. Интернет унтарч болно. Вэбсайт ачаалахгүй байж болно. Баримт бичиг алга болж болно. Өвчин тусч болно.
Хэрэв чи яг deadline-ийн өдөр илгээхээр төлөвлөсөн бол — ямар ч асуудал гарвал бүх зүйл нурна. Хэрэв 2-3 өдрийн өмнө дуусгасан бол — асуудал гарсан ч засах цаг байна.
Мөн сүүлийн өдөр олон хүн илгээдэг учир вэбсайт удаан ажилладаг, серверүүд унадаг. Эрт илгээсэн хүн ийм асуудалтай тулгардаггүй.
ХЭРХЭН МАРТАХГҮЙ БАЙХ ВЭ?
Толгойдоо санаж явах нь боломжгүй. Систем хэрэгтэй.
Календарь ашигла
Google Calendar, Apple Calendar, эсвэл цаасан календарь — аль ч болно. Бүх deadline-аа календарьт бич. Сануулга тохируул — 1 долоо хоногийн өмнө, 3 өдрийн өмнө, 1 өдрийн өмнө.
To-do list хөтөл
Өдөр бүр юу хийх ёстойгоо бич. Todoist, Notion, Google Tasks, эсвэл энгийн дэвтэр — аль ч болно. Хийсэн зүйлээ зураасаар тэмдэглэх нь сэтгэл ханамж өгдөг.
Spreadsheet хий
Excel эсвэл Google Sheets дээр мастер хүснэгт хий. Тэтгэлэг бүрийн нэр, deadline, шаардлагатай материалууд, ямар материал бэлэн болсон, ямар нь үлдсэн — бүгдийг нэг газар хар.
Долоо хоног бүр шалга
Долоо хоног бүр 15 минут зарцуулж, хуваарьаа шалга. Юу хийсэн бэ? Юу хийгээгүй вэ? Дараагийн долоо хоногт юу хийх вэ? Ямар deadline ойртож байна вэ?
ХЭРЭВ ХОЦОРЧ БАЙВАЛ ЯАХ ВЭ?
Заримдаа бүх зүйл төлөвлөсөн ёсоор явдаггүй. Хоцорч эхэлвэл яах вэ?
Бүү сандар
Сандрах нь юуг ч шийдэхгүй. Гүнзгий амьсгаа аваад, нөхцөл байдлыг үнэл.
Эрэмбэл
Бүх зүйлийг хийж амжихгүй бол — хамгийн чухлыг сонго. Аль тэтгэлэг чамд хамгийн чухал вэ? Аль нь хамгийн бодитой боломж вэ? Тэдгээрт анхаарлаа төвлөрүүл.
Тусламж гуй
Гэр бүл, найзуудаас тусламж гуй. Тэд баримт бичиг хуулах, нотариатад явах, мэдээлэл хайх зэрэгт тусалж чадна.
Бодитой бай
Хэрэв үнэхээр хоцорсон бол — зарим тэтгэлэгт өргөдөл гаргахгүй байхаар шийдэж болно. Яаравчлан илгээсэн муу өргөдөл нь огт илгээхгүй байхаас дээрдэхгүй.
ОЛОН ТЭТГЭЛЭГТ ӨРГӨДӨЛ ГАРГАХ
Нэг тэтгэлэгт найдах нь аюултай. Олон тэтгэлэгт өргөдөл гаргах нь амжилтын магадлалыг нэмэгдүүлнэ. Гэхдээ энэ нь илүү их ажил гэсэн үг.
Хэдэн тэтгэлэгт өргөдөл гаргах вэ? 5-10 тэтгэлэг, сургууль сайн тоо. Хэт цөөн бол — боломж бага. Хэт олон бол — чанар буурна.
Хэрхэн зохицуулах вэ?
Ижил материалыг дахин ашигла. CV нэг л хэрэгтэй — бага зэрэг тохируулж болно. Зарим эссэний асуулт ижил байдаг — нэг эссэг хэд хэдэн газар ашиглаж болно (гэхдээ тохируулахаа мартуузай).
Ялгаатай deadline-уудыг ашигла. Зарим тэтгэлэг 9 сард, зарим нь 12 сард, зарим нь 3 сард хаагддаг. Бүгдийг нэг дор хийх шаардлагагүй.
Төстэй тэтгэлгүүдийг бүлэглэ. MEXT, GKS, CSC бүгд Азийн тэтгэлэг — судалгааны төлөвлөгөө, эссэний сэдэв төстэй байж болно.
11-Р АНГИАС ЭХЛЭХ
Хэрэв чи одоо 11-р ангид байгаа бол — чи маш сайн байрлалд байна. Нэг жилийн бэлтгэлийн цагтай.
11-р ангид юу хийх вэ?
Тэтгэлгүүдийг судал. Ямар тэтгэлэг байдаг вэ? Ямар шаардлагатай вэ? Deadline хэзээ вэ?
Хэлний шалгалтад бэлд. IELTS, TOEFL, TOPIK, JLPT, HSK — аль нь чамд хэрэгтэй вэ? Бэлдэж эхэл.
Дүнгээ сайжруул. GPA олон тэтгэлэгт чухал. 11-р ангийн дүн чиний транскриптэд орно.
Клуб, үйл ажиллагаанд идэвхтэй оролц. CV-д бичих зүйл хэрэгтэй.
Багш нартайгаа харилцаа тогтоо. 12-р ангид тэднээс зөвлөмжийн захидал гуйна — одооноос сайн харилцаатай байх чухал.
ЭЦЭГ ЭХИЙН ТУСЛАМЖ
Эцэг эх чамд их зүйлд туслаж чадна. Тэдэнд хэрхэн тусламж гуйх вэ?
Тэдэнд төлөвлөгөөгөө харуул. Чи юу хийж байгааг, хэзээ юу хэрэгтэйг тайлбарла. Тэд илүү сайн ойлгоно.
Тодорхой даалгавар өг. "Надад тусалж өгөөч" гэхээс "Энэ баримт бичгийг нотариатад баталгаажуулахад тусалж өгөөч" гэвэл илүү тодорхой.
Санхүүгийн асуудлыг ярилц. Өргөдлийн хураамж, шалгалтын төлбөр, нотариатын зардал — эдгээрт мөнгө хэрэгтэй. Эцэг эхтэйгээ эрт ярилц.
Сэтгэл санааны дэмжлэг хүс. 12-р анги стресстэй жил. Эцэг эх чамайг дэмжиж, урамшуулж чадна.
ЭЦЭСТ НЬ
Төлөвлөгөө бол чиний хамгийн том зэвсэг. Төлөвлөгөөтэй хүн сандрахгүй. Төлөвлөгөөтэй хүн алдахгүй. Төлөвлөгөөтэй хүн ялдаг.
Одоо эхэл. Цаас ав. Бүх deadline-аа бич. Календарьтаа оруул. Долоо хоногийн төлөвлөгөө гарга.
Нэг жилийн дараа чи эргээд харахад — "Би үүнийг хийсэн" гэж бахархана.
"Төлөвлөгөөгүй зорилго бол зүгээр л хүсэл мөрөөдөл."
