Монголд үлдэх үү, гадаадад сурах уу -хэрхэн шийдэх вэ?
МОНГОЛД ҮЛДЭХ ҮҮ, ГАДААДАД ЯВАХ УУ — ХЭРХЭН ШИЙДЭХ ВЭ?
Хоёр замын уулзвар дээр
Энэ асуултыг бараг бүх 12-р ангийн сурагч өөрөөсөө асуудаг. Магадгүй чи ч бас.
Нэг талд — Монгол. Гэр бүл, найз нөхөд, таних орчин. Монгол хэлээрээ суралцах. Төлбөр харьцангуй бага. Бүх зүйл танил.
Нөгөө талд — гадаад. Шинэ орчин, шинэ боломж, шинэ туршлага. Дэлхийн түвшний боловсрол. Гэхдээ гэр бүлээс хол, үнэтэй, бүх зүйл танихгүй.
Аль нь зөв вэ? Үнэнийг хэлье — "зөв" хариулт гэж байхгүй. Зөвхөн чамд тохирох хариулт гэж байдаг.
Энэ нийтлэлд бид хоёр талын давуу болон сул талуудыг шударгаар харьцуулна. Чамд шийдвэр гаргахад туслах асуултуудыг өгнө. Гэхдээ эцсийн шийдвэр — чиний гарт.
МОНГОЛД СУРАЛЦАХ ДАВУУ ТАЛУУД
Олон хүн "гадаадад явах нь илүү сайн" гэж автоматаар бодно. Гэхдээ Монголд суралцах нь олон давуу талтай.
Гэр бүлийн ойр байх
Энэ жижиг зүйл биш. Гэр бүлийн дэмжлэг, найз нөхдийн ойр байх нь сэтгэл зүйн хувьд маш чухал. Хэцүү үед ээжийнхээ хоолыг идэх, аавтайгаа ярилцах, найзуудтайгаа уулзах — эдгээр нь энгийн мэт боловч үнэ цэнэтэй.
Гадаадад байхад гэр бүлээ санах, ганцаардах нь түгээмэл. Зарим хүнд энэ хэцүү байдаг.
Санхүүгийн хувьд хялбар
Монголын их сургуулийн төлбөр жилд 3-8 сая төгрөг орчим. Гадаадын сургуулийн төлбөр жилд 30-200 сая төгрөг хүрч болно. Амьдралын зардал ч бас хямд — Монголд сарын 500,000-1,000,000 төгрөгөөр амьдарч болно, гадаадад 2-5 сая төгрөг хэрэгтэй байж болно.
Тэтгэлэг авсан ч гэсэн нэмэлт зардал байдаг. Нислэг, виз, даатгал, эхний сарын зардал — эдгээр нь нэмэгддэг.
Монгол хэлээр суралцах
Гадаад хэлээр суралцах нь нэмэлт ачаалал. Хичээлийн агуулгыг ойлгохын зэрэгцээ хэлтэй тэмцэх хэрэгтэй. Монгол хэлээр суралцвал — бүх анхаарлаа агуулгад төвлөрүүлж болно.
Монголын зах зээлийг мэдэх
Хэрэв Монголд ажиллах, бизнес хийх зорилготой бол — Монголд суралцах нь давуу талтай. Монголын зах зээл, соёл, хууль тогтоомж, бизнесийн орчныг мэдэх болно. Холбоо тогтооно. Интерншип хийх, ажлын туршлага хуримтлуулах боломж илүү.
Зарим салбарт Монголын сургуулиуд хүчтэй
Анагаах ухаан, эрх зүй, багш — эдгээр салбарт Монголын их сургуулиуд сайн бэлтгэдэг. Ялангуяа Монголд ажиллах бол — Монголын эмнэлэг, шүүхийн систем, сургуулийн системд зориулсан бэлтгэл илүү тохиромжтой.
ГАДААДАД СУРАЛЦАХ ДАВУУ ТАЛУУД
Гадаадад суралцах нь ч бас олон давуу талтай. Эдгээрийг үнэнчээр хар.
Дэлхийн түвшний боловсрол
Дэлхийн шилдэг их сургуулиуд гадаадад байдаг. Хамгийн сүүлийн үеийн судалгаа, хамгийн шинэ технологи, хамгийн туршлагатай профессорууд — эдгээрт хандах боломжтой.
Зарим салбарт Монголд бэлтгэл сул эсвэл огт байхгүй. Хиймэл оюун ухаан, биотехнологи, сансрын инженерчлэл зэрэг салбарт гадаадад суралцах нь бараг цорын ганц сонголт байж болно.
Олон улсын туршлага
Өөр соёлд амьдарч, өөр хүмүүстэй харилцаж, өөр үзэл бодолтой танилцах нь хүнийг өөрчилдөг. Дэлхийг өргөн харах болно. Уян хатан байдал, дасан зохицох чадвар сайжирна.
Олон улсын найз нөхөдтэй болно. Эдгээр холбоо ирээдүйд карьерт тусалж болно.
Гадаад хэлний чадвар
Англи, Япон, Солонгос, Хятад хэлээр 4 жил суралцвал — тэр хэлийг маш сайн эзэмшинэ. Хичээл дээр сурахаас өдөр тутмын амьдралд ашиглах нь өөр түвшин.
Гадаад хэлний чадвар бол ирээдүйн ажлын зах зээлд том давуу тал.
Карьерийн боломж
Зарим улсад төгссөний дараа тэнд ажиллах боломжтой. Япон, Солонгос, Герман, Канад зэрэг улсууд гадаадын төгсөгчдөд ажиллах виз олгодог.
Олон улсын компаниуд гадаадад суралцсан хүмүүсийг илүү үнэлдэг. Дэлхийн аль ч улсад ажиллах боломж нээгдэнэ.
Бие даасан байдал
Гэр бүлээс хол, өөрийн хөлөөр зогсох нь хүнийг өсгөдөг. Мөнгөө удирдах, цагаа зохицуулах, асуудлаа өөрөө шийдэх — эдгээр чадварууд хөгжинө.
МОНГОЛД СУРАЛЦАХ СУЛ ТАЛУУД
Шударга байя — Монголд суралцах нь ч сул талтай.
Зарим салбарт боломж хязгаарлагдмал
Монголд бүх салбар хөгжөөгүй. Зарим мэргэжлээр сургууль байхгүй, эсвэл чанар сул. Хэрэв чи маш тодорхой, нарийн мэргэжлээр суралцахыг хүсвэл — Монголд боломж байхгүй байж болно.
Олон улсын туршлага дутмаг
Монголд л суралцаж, Монголд л ажилласан бол — дэлхийг харах цонх бага. Олон улсын орчинд ажиллах чадвар сул байж болно.
Зарим ажил олгогчдын үнэлгээ
Зарим олон улсын компани, зарим ажлын байр гадаадын дипломыг илүү үнэлдэг. Энэ шударга биш байж болно, гэхдээ бодит байдал ийм.
"Яагаад гадаадад яваагүй юм?" гэсэн асуулт
Магадгүй найзууд чинь гадаадад явна. Магадгүй хүмүүс "Яагаад?" гэж асууна. Энэ нийгмийн дарамт байж болно.
ГАДААДАД СУРАЛЦАХ СУЛ ТАЛУУД
Гадаадад суралцах нь төгс биш. Сул талуудыг ч мэдэх хэрэгтэй.
Санхүүгийн ачаалал
Бүрэн тэтгэлэг авсан ч гэсэн нэмэлт зардал байдаг. Нислэг, виз, даатгал, ном, хувцас, аялал. Хэрэв тэтгэлэггүй бол — асар их мөнгө шаардагдана.
Зарим гэр бүл зээл авч, хүүхдээ гадаадад илгээдэг. Энэ нь их ачаалал.
Гэр бүлээс хол байх
4-6 жил гэр бүлээсээ хол байх нь хэцүү. Баяр ёслол, гашуудал — бүгдийг хол байж өнгөрөөнө. Гэр бүлд ямар нэг зүйл тохиолдвол — хурдан очих боломжгүй.
Ээж, аав өтлөнө. Ах, эгч, дүү нар өөрчлөгдөнө. Чи эргээд ирэхэд — бүх зүйл өөр болсон байж болно.
Соёлын шок
Шинэ улс, шинэ соёл, шинэ хоол, шинэ хүмүүс — бүгд нэг дор. Зарим хүнд энэ таатай, зарим хүнд маш хэцүү. Ганцаардал, гэрээ санах, уй гашуу — түгээмэл мэдрэмжүүд.
Академик дарамт
Гадаад хэлээр суралцах нь хэцүү. Хичээлийн агуулга дээр нэмээд хэлтэй тэмцэх хэрэгтэй. Орон нутгийн оюутнуудтай өрсөлдөхөд хэлний саад байдаг.
Буцаад ирэхэд хэцүү байж болно
Гадаадад 4-6 жил амьдарсны дараа Монголд дасахад хэцүү байж болно. Цалин бага санагдана. Систем удаан санагдана. Найзууд өөрчлөгдсөн байна.
Зарим хүн гадаадад үлдэхийг хүснэ — гэхдээ виз, ажлын зөвшөөрөл авах хэцүү байж болно.
ӨӨРӨӨСӨӨ АСУУХ АСУУЛТУУД
Шийдвэр гаргахын өмнө дараах асуултуудад хариул.
Миний зорилго юу вэ?
Чи төгссөний дараа юу хийхийг хүсэж байна? Монголд ажиллах уу? Гадаадад ажиллах уу? Ямар салбарт ажиллах вэ? Энэ зорилгод хүрэхэд аль сонголт илүү тусалдаг вэ?
Хэрэв Монголд эмч болохыг хүсвэл — Монголд анагаах ухаан сурах нь логиктой. Хэрэв Google-д ажиллахыг хүсвэл — АНУ-д computer science сурах нь логиктой.
Миний санхүүгийн боломж ямар вэ?
Гэр бүл хэр дэмжиж чадах вэ? Тэтгэлэг авах магадлал хэр вэ? Зээл авах шаардлагатай юу? Зээлээ яаж төлөх вэ?
Санхүү бол бодит хязгаарлалт. Мөрөөдлөө дагаад, гэр бүлээ өрөнд оруулах нь буруу шийдвэр байж болно.
Би ганцаардалтай хэрхэн тэмцэх вэ?
Чи гэр бүлээсээ хол байхад хэрхэн мэдэрдэг вэ? Өмнө нь гэрээс хол удаан амьдарсан уу? Шинэ орчинд хурдан дасдаг уу?
Зарим хүн ганцааран ч сайн байдаг. Зарим хүнд гэр бүл, найзуудын ойр байх нь маш чухал. Чи өөрийгөө мэдэх хэрэгтэй.
Миний сурахыг хүсэж буй мэргэжил Монголд хэр сайн бэлтгэгддэг вэ?
Зарим мэргэжлийг Монголд сайн зааддаг. Зарим мэргэжлийг огт зааддаггүй. Чиний сонгосон мэргэжил ямар вэ?
Би гадаад хэлээр суралцахад бэлэн үү?
Англи, Япон, Солонгос, Хятад хэлний түвшин чинь хэр вэ? Хичээлийг тэр хэлээр ойлгож чадах уу? Эссэ бичиж, илтгэл тавьж чадах уу?
Хэрэв хэлний түвшин сул бол — эхлээд хэлээ сайжруулах хэрэгтэй. Энэ нь нэг жил нэмж болно.
ГУРАВ ДАХЬ СОНГОЛТ: ХОСОЛСОН ЗАМ
Монгол эсвэл гадаад — зөвхөн хоёр сонголт биш. Хосолсон замууд ч бий.
Монголд бакалавр, гадаадад магистр
Энэ түгээмэл сонголт. Монголд 4 жил суралцаад, дараа нь гадаадад 1-2 жил магистрын зэрэг авах. Давуу талууд: Монголд суурь тавих, ажлын туршлага хуримтлуулах, мөнгө хуримтлуулах, гадаадад магистрт тэтгэлэг авах магадлал өндөр.
Солилцооны хөтөлбөр
Монголын их сургуульд суралцаж байхдаа 1 семестр эсвэл 1 жил гадаадад солилцоогоор явах. Бүрэн гадаадад яваагүй ч гэсэн туршлага хуримтлуулна.
Гадаадад бакалавр, Монголд ажиллах
Гадаадад суралцаад, төгссөний дараа Монголд эргэж ирж ажиллах. Гадаадын боловсрол + Монголын зах зээлийн мэдлэг — хоёуланг нь авна.
Gap year авах
Шийдэж чадахгүй байвал — нэг жил завсарлага авч болно. Ажиллах, сайн дурын ажил хийх, дэлхийг аялах. Өөрийгөө илүү сайн мэдэж авсны дараа шийдвэр гаргах.
ГЭР БҮЛТЭЙГЭЭ ХЭРХЭН ЯРИЛЦАХ ВЭ?
Энэ шийдвэр чамайг ганцыг хамарахгүй. Гэр бүлтэйгээ ярилцах чухал.
Тэдний санааг ойлго
Эцэг эх яагаад тэр бодолтой байгааг ойлгохыг хичээ. Тэд чамайг хайрлаж, чиний ирээдүйд санаа тавьж байгаа. Тэдний санаа зовнил үндэстэй байж болно.
Өөрийн бодлоо тайлбарла
Чи яагаад тийм бодолтой байгаагаа тайлбарла. Судалгаа хийснээ харуул. Бодитой мэдээлэлтэй ярилцах нь сэтгэгдэлээр ярилцахаас илүү үр дүнтэй.
Санхүүгийн талаар нээлттэй ярилц
Хэн хэр их дэмжих вэ? Хэр удаан дэмжих вэ? Энэ нарийн сэдэв, гэхдээ чухал сэдэв.
Эцсийн шийдвэр чиний гэдгийг хүндэл, гэхдээ...
Тэдний саналыг сонс. 18 настай чи 40+ жил амьдарсан хүмүүсээс суралцаж болно. Тэд буруу ч байж болно, зөв ч байж болно — гэхдээ сонсох нь чухал.
ШИЙДВЭР БУРУУ БАЙВАЛ ЯАХ ВЭ?
Олон хүн айдаг — "Хэрэв буруу шийдвэр гаргавал яах вэ?"
Үнэнийг хэлье: Буруу шийдвэр гаргаж болно. Гэхдээ энэ дэлхийн төгсгөл биш.
Гадаадад очоод таалагдахгүй бол — буцаад ирж болно. Монголд суралцаад гадаад явмаар санагдвал — дараа нь явж болно. Мэргэжлээ өөрчилж болно. Сургуулиа шилжиж болно.
Амьдрал бол шулуун зам биш. Тойрч, эргэж, алдаж, олж явдаг. Хамгийн чухал нь — алдаанаасаа суралц, урагшилсаар бай.
"Төгс зөв" шийдвэр хүлээж, юу ч хийхгүй байх нь хамгийн муу шийдвэр.
БОДИТ ЖИШЭЭНҮҮД
Өөр өөр замаар явсан хүмүүсийн жишээг хар.
Болд — Монголд анагаах ухаан сурч, одоо Монголын нэгдүгээр зэрэглэлийн эмнэлэгт мэс заслын эмч. "Би Монголд үлдсэндээ харамсдаггүй. Миний өвчтөнүүд Монгол хүмүүс, миний гэр бүл энд, миний амьдрал энд."
Сараа — Японд MEXT тэтгэлэгтэй сурч, одоо Токиод инженер. "Эхэндээ хэцүү байсан, гэр бүлээ их санасан. Гэхдээ одоо эргээд харахад — хамгийн зөв шийдвэр байсан."
Тэмүүжин — Монголд бакалавр төгсөөд, ажилласан, дараа нь Германд магистрт тэтгэлэгтэй явсан. "Ажлын туршлагатай байсан учраас магистрт элсэхэд хялбар байсан. Мөн юу хүсэж байгаагаа илүү сайн мэдэж байсан."
Оюунаа — Солонгост сурахаар явсан, нэг жилийн дараа буцсан. "Надад тохирсонгүй. Гэр бүлээ хэт их санасан. Буцаад ирсэндээ харамсдаггүй — одоо Монголд сайхан ажилтай."
Эдгээр бүх хүмүүс өөр өөр зам сонгосон. Бүгд амжилттай. Нэг зөв зам гэж байхгүй.
ШИЙДВЭР ГАРГАХ АЛХАМУУД
Тэгвэл яаж шийдэх вэ? Дараах алхмуудыг дага.
Алхам 1: Мэдээлэл цуглуул
Хоёр талын давуу болон сул талуудыг судал. Энэ нийтлэл эхлэл болно, гэхдээ илүү гүнзгий судал.
Алхам 2: Өөрийгөө мэдэж ав
Чиний зорилго, үнэт зүйлс, хүч чадал, сул тал юу вэ? Чи ямар амьдрал хүсэж байна вэ?
Алхам 3: Бодит байдлыг үнэл
Санхүүгийн боломж, гэр бүлийн нөхцөл байдал, тэтгэлэг авах магадлал — бодитой үнэл.
Алхам 4: Хүмүүстэй ярилц
Гэр бүл, багш, хоёр замаар явсан хүмүүс — тэдний саналыг сонс.
Алхам 5: Шийд
Бүх мэдээлэл цуглуулсны дараа — шийдвэр гарга. Төгс мэдээлэлтэй байх боломжгүй. Хэзээ нэгэн цагт шийдэх хэрэгтэй.
Алхам 6: Урагшил
Шийдвэр гаргасны дараа — түүнийхээ төлөө ажилла. Хоёрдмол бодолд автахгүй. Сонгосон замаараа явж, хамгийн сайнаар нь ашигла.
ЭЦЭСТ НЬ
Монголд үлдэх үү, гадаадад явах уу — энэ чиний амьдралын том шийдвэрүүдийн нэг. Гэхдээ энэ шийдвэр чиний амьдралыг бүрэн тодорхойлохгүй.
Хаана ч суралцсан — чиний хичээл зүтгэл, чиний хандлага, чиний шийдэмгий байдал л чухал. Монголд суралцаад амжилттай хүмүүс олон. Гадаадад суралцаад амжилттай хүмүүс олон. Мөн хоёр газар суралцаад амжилтгүй хүмүүс ч бий.
Ялгаа нь хаана сурсанд биш — хэрхэн сурсанд, хэрхэн амьдарсанд байдаг.
Чи аль замыг ч сонгосон — түүнийгээ хамгийн сайнаар нь ашигла. Тэгвэл чи зөв шийдвэр гаргасан болно.
"Хамгийн сайн зам бол чиний бүрэн зүрх сэтгэлээрээ явж буй зам."
